|

De film opent met een korte introductie-scène
, waarin Deems Taylor het woord heeft, dan begint de Toccata en Fuga. Visueel
is dit deel een technisch en artistiek hoogstandje. De studio moet de figuren
in Bach's muziek omzetten in abstracte en half-abstracte vormen. Dat is een
nieuw experimenteel terrein voor de Disney-mensen, maar ze slagen boven verwachting.
Die openingsscène houdt de aandacht gevangen en is een gedurfde poging
om iets te doen dat nog niet eerder is gedaan. In de volgende delen worden
verschillende verhaalvormen en -technieken gehanteerd. De Notenkraker-suite,
bijvoorbeeld, haakt in op de romantische sfeer van de Silly Symphonies, en
de Tovenaarsleerling is opgezet als een spectaculaire presentatie van Mickey.
In Le Sacré du Printemps verandert de stemming abrupt, in dat deel
vertelt Fantasia het verhaal van de pré-historie van de aarde. De Pastorale
leidt terug naar het oude Griekenland, maar dan wel in Art Déco-stijl.
De Urendans is een groteske en absurde interpretatie van het klassieke ballet
en een uiterst hilarische parodie.
Op
23 september 1977 overlijdt Leopold Stokowski. Bij de re-issue van Fantasia
wordt de kopie, nu voorzien van nieuw stereo-Dolby geluid die onder leiding
van Irwin Kostal tot stand komt, aan Stokowski opgedragen. Fantasia is ongetwijfeld
een meesterwerk. De fantastische animatie-techniek staat op een hoogte die
eenmalig is. Fantasia is ook een feestelijke en indrukwekkende ervaring, maar
heel beslist geen kinderfilm. Voor volwassenen en artistieke fijnproevers
is Fantasia een must, een cinematografische verplichting van de eerste orde.
Cinematografisch gezien zijn Snow White and the Seven Dwarfs, Pinocchio en
Fantasia baanbrekende produkties. De twee avondvullende films die dan volgen,
Dumbo (1941) en Bambi (1942), zijn toch wel anders van karakter. Op Fantasia
en Pinocchio heeft de studio in eerste instantie moeten toeleggen. Dumbo (1941)
wordt gemaakt om dat verlies weer goed te maken.
Dumbo (1941) en Bambi
(1942)
Cinematografisch gezien zijn Snow White
and the Seven Dwarfs, Pinocchio en Fantasia baanbrekende produkties. De twee
avondvullende films die dan volgen, zijn enigszins anders van karakter. Fantasia
is, juist als Pinocchio, geen groot financieel succes. Dumbo wordt opgezet
met de bedoeling een deel van het verlies goed te maken. Hij wordt gemaakt
voor een fractie van de kosten die aan de vorige films besteed zijn. Multiplane-shots
en andere kostbare effecten worden tot een minimum beperkt en het verhaal
wordt zo eenvoudig en direct mogelijk verteld. In feite is de film een terugkeer
naar de stijl van de vroegere, korte tekenfilms. Dumbo is eigenlijk kinderspel
voor de tekenaars van de Studio. De film vindt een gunstig onthaal en brengt
het hoognodige geld binnen. Dumbo is het verhaal van een baby-olifantje dat
merkt dat hij kan vliegen.
Disney
was met het voorbereidende werk voor Bambi al in 1937 begonnen, voordat Snow
White uitgebracht wordt. De overheersende stemming in Bambi is lyrisch. Die
lyriek is vermengd met een soort milde humor. Het woud wordt in de film een
personage, even belangrijk als de dieren. De reactie van het woud op het weer,
zoals in het regenfragment waarin de multiplane-shots bijzonder effectief
worden gebruikt, en de seizoenen, zoals in de herfst-montage, vormt evenzeer
een onderdeel van het verhaal als alles wat Bambi en zijn vrienden overkomt.
Dat is vooral te danken aan Tyrus Wong, die de stijl van de decors bepaalde.
Er is bij het maken van Bambi veel nadruk gelegd
op natuurgetrouwheid. Speciale tekenlessen, een uitbreiding van het al bestaande
leerplan, worden ingelast. Ondanks alle voorbereiding en technische hoogstandjes
voldoet Bambi niet echt. De moeilijkheid zit hem duidelijk in de interpretatie,
en wellicht in het script zelf. Bij de vroege Disney-films stoort het niet
dat de dieren menselijke trekjes hebben en mensenstemmen, omdat ze in een
eigen wereld leven die geregeerd wordt door haar eigen wetten.
Vòòr
Bambi wordt uitgebracht is Disney's gebruik van vermenselijkte dieren altijd
binnen het geijkte patroon - fantasiewereld of sprookje - gebleven. Bambi
is echter totaal anders. De film mikt op een soort naturalisme dat buiten
de grenzen van het fantastische en het sprookjesachtige valt: hij laat bijvoorbeeld
een uil zien die bevriend is met jonge konijntjes, die in een echt woud zijn
slachtoffers zouden zijn, en er wordt van ons verlangd te geloven in herten
die de taal spreken en de gevoelens delen van mensen die geacht worden hun
vijanden te zijn. Het is moeilijk die tegenspraken met elkaar in overeen-stemming
te brengen.
Toch is Bambi een belangrijke film. Met de vier
daaraan voorafgaande films en de korte filmpjes uit de jaren '30 levert Bambi
de Studio een ontzaglijk reservoir aan vormen en technieken op. Disney's tekenaars
kunnen nu met alles uit de voeten.
|