www.DisneyArchief.nl  Home - Walt Disney -  pagina 1

Walt Disney

Het is niet goed mogelijk om de betekenis te overschatten die Walt Disney op de ontwikkeling van de animatiefilm gehad heeft. In de geschiedenis van de animatiefilm is Disney een werkelijk fenomeen. Na Disney is de animatiefilm niet meer wat hij vòòr deze was. Zelfs collega's die het artistiek met Disney volslagen oneens waren en andere wegen insloegen, hebben ervaren dat de animatiefilm in perioden vòòr en nà Disney ingedeeld kan worden.

Disney zelf was geen groot tekenaar en hij heeft dat ook nooit gepretendeerd te zijn. Hij gaf toe dat hij na 1926 geen enkele tekening meer heeft gemaakt voor één van zijn films. Zijn grote kracht lag op het gebied van de ideeën: ze te bedenken, te ontwikkelen en tot een goed einde te brengen.

Introduktie
Walt Disney tekent Mickey MouseWalter Elias Disney wordt in 1901 in Chicago in een keurig nette familie geboren. Zijn vader, Elias Disney, is van Iers-Engelse afkomst en stamt uit Canada. Hij is aannemer, maar hij moet sappelen om het bedrijfje draaiend te houden. Het gezin telt totaal vijf kinderen en met zijn ietsje oudere broer Roy zal Walt een bijzonder goede relatie krijgen. In 1906 besluit vader Elias te verhuizen naar een kleine boerderij even buiten Marceline, in Missouri.

Het is bepaald geen vetpot en twee broers, Herbert en Raymon, keren terug naar Chicago. Walt en Roy moeten op de boerderij meehelpen. Walt begint dan te tekenen. Zijn ouders zijn er inmiddels achter gekomen dat het boerenbedrijf niets voor ze is, in 1910 wordt alles verkocht en het gezin verhuist naar Kansas City. Daar koopt Disney senior een kranten-distributie-onderneming en dat betekent dat Roy en Walt vroeg uit bed moeten om mee te helpen de vrachtwagens van de Kansas City Star te beladen.

Walt blijft tussen de bedrijven door tekenen en hij ontwikkelt een grote belangstelling voor alles wat met drama te maken heeft. Elias Disney geeft Walt de kans lessen te volgen aan het Kansas City Art Institute. Walter is dan veertien jaar. In 1917 is het weer zo ver: de familie verhuist opnieuw. Nu weer terug naar Chicago waar vader Disney een aandeel koopt in een kleine fabriek. Walter blijft in Kansas City achter omdat hij zijn school moet afmaken, Roy heeft een baantje als kassier bij een bank. 's Zomers is Walt venter op de Santa Fe-spoorlijn - hij verkoopt kranten, fruit, snoep en frisdrank. In de herfst gaat ook hij naar Chicago terug en hij gaat dan naar de McKinley High School. Hij maakt er tekeningen voor de schoolkrant en hij krijgt speciale tekenles van de striptekenaar Larry Gossett.

De Eerste Wereldoorlog is gaande en Roy neemt dienst bij de marine. Walt wil ook wel, maar hij is te jong. Dan ontdekt hij dat je voor ambulance-chauffeur slechts zeventien jaar hoeft te zijn, en, ofschoon hij pas zestien is, slaagt hij er toch in dienst te nemen. Voordat hij echter aan de oorlog kan meedoen wordt de wapenstilstand getekend. Er is echter een grote behoefte aan chauffeurs en Walt wordt naar Frankrijk gestuurd, hij wordt daar toegevoegd aan een militaire kantine in Neufchateau. Hij verwerft zich al gauw een reputatie als de officieuze tekenaar van het onderdeel en hij verdient een paar francs extra met het schilderen van nep-onderscheidingen op de leren jasjes van zijn kameraden en het camoufleren van buitgemaakte Duitse helmen, zodat ze door konden gaan voor helmen van sluipschutters.

Ub IwerksDisney keert in 1919 naar de Verenigde Staten terug, zijn vader heeft al een baan voor hem klaarliggen, maar Walt is vastbesloten om het als reclame-tekenaar te gaan maken. In Kansas City vindt hij werk bij een studio en daar raakt hij bevriend met een collega, Ubbe 'Ub' Iwerks, een jongen van Nederlandse afkomst die zijn belangrijkste medewerker zal worden aan het begin van zijn loopbaan. Iwerks is een getalenteerde tekenaar en al spoedig komen ze op het idee voor zichzelf te beginnen. Ze huren een werkruimte in de kantoren van een bedrijfsblad en hebben eigenlijk al vrij snel succes.

Maar dan leest Disney een advertentie in een krant waarin een baan wordt aangeboden bij een firma die Kansas City Slide Company heet (later wordt dat Kansas City Film Ad). Ze maken reclamedia's voor bioscopen en - wat we nu beoordelen als tamelijk onhandige - tekenfilmpjes. Het nieuwe medium en het daarbij behorend salaris spreken Disney wel aan, hij gaat solliciteren en ze nemen hem. Iwerks neemt de zaak die ze samen zijn begonnen over, maar na een korte tijd switcht ook hij naar dit bedrijf over. De tekenfilmpjes die bij Kansas City Film Ad gemaakt worden zijn over het algemeen stop-action films van gelede kartonnen figuurtjes, een techniek die geen enkele mogelijkheid biedt tot een natuurlijk realisme. Disney en Iwerks leren er hoe dan ook erg veel. Het duurt niet lang of Disney leent een camera om op eigen gelegenheid een eigen tekenfilm te realiseren. Het is een korte film met actuele grappen, een beetje als een krantestrip gemaakt. Hij slaagt erin het filmpje aan een plaatselijke bioscoop, het Newman Theatre, te verkopen.

Laugh-o-gramsDan maakt hij een aantal korte commercials en geïllustreerde grappen, later bekend geworden als de Newman Laugh-O-Grams (1920), voor deze bioscoop. Ze gaan over actuele onderwerpen als kortere rokken en de politie-corruptie. Technisch zijn ze voor die tijd erg knap en,aangemoedigd door zijn succes, slaagt Disney erin voldoende geld bij elkaar te krijgen om Kansas City Film Ad te verlaten en voor zichzelf te beginnen. "Laugh-o-Grams" behoudt hij als firmanaam. Disney is ambitieus en hij begint aan een serie gemoderniseerde sprookjes. Hij maakt er zes: Cinderella, The Four Musiciens of Bremen, Goldie Locks and The Three Bears, Jack and The Beanstalk, Little Red Riding Hood en Puss in Boots, alle uit 1920. Alle filmpjes zijn een duidelijk bewijs van Disney's talent. Puss in Boots, bijvoorbeeld, is een uitstekend van beweging gemaakte cartoon en het verhaal verraadt een goed gevoel voor humor. De sprookjessfeer is gemoderniseerd, zo rijdt de koning rond in een open auto met chauffeur.

Terwijl hij deze korte films maakt, bouwt Disney tegelijk aan zijn staf. Buiten Iwerks bestaat die op een zeker moment uit Rudolf Ising, Hugh en Walker Harman, Carmen 'Max' Maxwell en Red Lyon.
Helaas verkoopt Laugh-o-Grams slecht - er wordt maar één koop gesloten, de koper gaat failliet nadat hij $ 100,-- heeft aanbetaald ! - en het Disney-productieteam is voortdurend op zoek naar bijverdiensten. Ze maken een korte speelfilm, Martha, en zelfs een film over tandhygiëne (Tommy Tucker's Tooth), gefinancierd door een plaatselijke tandarts, waarin gespeelde fragmenten afgewisseld worden met getekende om de opvoedkundige boodschap over te brengen.

Alice in wonderlandMax Fleischer (1883-1972) gebruikte diezelfde combinatie in zijn Out of the Inkwell-serie, en het voordeel ervan is dat de gespeelde fragmenten betrekkelijk goedkoop te maken zijn. In de loop van 1923 besluit Disney te proberen zijn Laugh-o-Grams-firma te redden door een dergelijke film te maken, waarin de heldin van vlees en bloed samen met getekende figuurtjes kan ronddartelen.
Hij laat zich inspireren door het Alice In Wonderland-gegeven. In plaats van gewoon Fleischer's techniek over te nemen, komt Disney op het idee het principe om te keren, zodat de gespeelde fragmenten aan de tekenfilm worden toegevoegd. Het effect van de vermenging van de echte Alice met de getekende figuren wordt bereikt door een meisje, Virginia Davis, tegen een witte achtergrond te fotograferen en vervolgens de film bij het afdrukken te combineren met een andere filmstrook, waarop het getekende gedeelte is vastgelegd.
De techniek doet het uitstekend, maar Alice's Wonderland (1923) kost Disney zijn laatste geld en hij is gedwongen de studio te sluiten. Hij laat zich door zo'n tegenslag niet afschrikken en hij begint korte tijd later vrolijk opnieuw.

Met Alice's Wonderland onder de arm vertrekt Disney in de zomer van 1923 naar Californië. Hij gaat in Los Angeles bij een oom wonen. Hij zoekt werk en in zijn vrije tijd bouwt hij een tafel voor de animatie-camera die hij op de kop getikt heeft. Nog geen twee maanden later sluit hij een contract met een filmdistributeur uit New York voor een reeks Alices Comedies en huurt hij studioruimte in Hollywood. In de zomer van 1925 breidt hij zijn staf uit vanwege het succes van zes nieuwe Alice-films die hij in Hollywood gemaakt heeft.
Één van de nieuwe employés heet Lillian Bounds. Disney trouwt met haar.

Als eerste produktie uit de serie Alice's Comedies komt Alice's day at sea tot stand. De produktie in die eerste jaren loopt in hoog tempo en in films als Alice's Wild West Show (1924), Alice and the Three Bears (1924) of Alice and the Dog Catcher (1924) is de aanwezigheid van kinderen naast de getekende dieren nog erg groot. Naarmate het succes van deze reeks groter wordt, wordt er meer aandacht aan de tekeningen zelf geschonken. In 1927 komt Disney met de nog altijd in de bioscoop en op televisie vertoonde films van Oswald the Lucky Rabbit. Een jaar later pas wordt Mickey Mouse getekend.

Rond 1927 wordt het duidelijk dat de Alice Comedies plaats moeten maken voor iets anders, wil de studio economisch gezond blijven. Men is dan bezig aan de 60ste aflevering en veel langer kunnen ze er niet mee doorgaan. Ook het gebruik van gespeelde fragmenten legt Disney beperkingen op en hij verlangt ook terug naar de zuivere tekenfilm. De studio begint aan een nieuwe serie: Oswald, The Lucky Rabbit (1926).

tekst: Richard Verheul, bron: Randspoor 2, Inleidende notities over de animatiefilm


© www.disneyarchief.nl